将海洋经济发展成为战略增长动力

Hướng phát triển này đòi hỏi phải đẩy mạnh xây dựng hệ thống quản trị đại dương hiện đại, thống nhất, toàn diện, giải quyết triệt để vấn đề chia cắt, chia cắt giữa các ban ngành, vùng ven biển, sử dụng đại dương là không gian quan trọng cho sự tồn tại và phát triển của quốc gia, là nền tảng quan trọng để hình thành các nền kinh tế mới, tăng cường kết nối các hành lang kinh tế trong và ngoài nước, tạo động lực mới cho tăng trưởng kinh tế quốc gia.

Dựa vào lợi thế vị trí đặc biệt ba mặt giáp biển và vị trí chiến lược quan trọng ở cửa ngõ cực Nam của Tổ quốc, tỉnh Cà Mau đang tích cực thực hiện chiến lược phát triển kinh tế biển toàn diện, hiện đại và bền vững, liên tục có bước phát triển nhảy vọt, từng bước khẳng định vị thế là một trong những trung tâm kinh tế biển quan trọng của vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Ông Phạm Minh Minh, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau, cho biết, tỉnh có hơn 300 km bờ biển, diện tích biển khoảng 120.000 km2 và hệ sinh thái đảo biển phong phú, đa dạng, tạo điều kiện đặc biệt cho phát triển các ngành công nghiệp biển như thủy sản, năng lượng tái tạo, hậu cần cảng, du lịch sinh thái ven biển.

Trong những năm qua, ngành thủy sản luôn là ngành trụ cột của tỉnh Cà Mau, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế, mở rộng việc làm và cải thiện thu nhập của người dân. Giai đoạn 2021-2025, tổng sản lượng chế biến thủy sản của tỉnh vượt 1,49 triệu tấn, xuất khẩu hơn 10,4 tỷ USD, tiếp tục củng cố vị thế thương hiệu thủy sản Cà Mau trên thị trường quốc tế. Với hơn 435.000 ha diện tích nuôi tôm, Cà Mau cũng là cơ sở nuôi tôm lớn nhất Việt Nam.

Tỉnh Cà Mau coi rõ phát triển kinh tế biển là nhiệm vụ chiến lược, trọng điểm, lâu dài và đề xuất đến năm 2030, tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm khu vực (GRDP) bình quân hàng năm giai đoạn 2026 - 2030 đạt trên 10%, tỷ lệ đóng góp của kinh tế biển vào thu ngân sách đạt 40% - 45%; đến năm 2045, Cà Mau được xây dựng thành tỉnh hiện đại, xanh, bền vững, có kinh tế biển mạnh.

Đồng thời, tỉnh Quảng Ninh tích cực thực hiện quan điểm phát triển chuyển đổi từ “kinh tế biển” sang “không gian phát triển biển quốc gia”, đẩy nhanh việc tối ưu hóa và điều chỉnh cơ cấu kinh tế biển, lấy bảo vệ môi trường sinh thái biển làm nền tảng, phấn đấu xây dựng tỉnh trình diễn phát triển kinh tế biển vùng ven biển phía Bắc.

Theo quy hoạch phát triển tỉnh giai đoạn 2021-2030, tỉnh Quảng Ninh đặt mục tiêu có diện tích nuôi trồng hải sản hơn 45.000 ha và phấn đấu đưa sản lượng nuôi trồng thủy sản công nghiệp hóa chiếm trên 75% vào năm 2030, tốc độ tăng trưởng bình quân hàng năm từ 8% đến 10%.

Đến nay, tỉnh đã quy hoạch hàng nghìn ha vùng biển và đẩy mạnh xây dựng nhiều vùng nuôi tập trung. Tính đến cuối tháng 6/2026, tỉnh đã giao hơn 5.200 ha diện tích mặt biển cho 57 tổ chức và hơn 800 cá nhân để nuôi trồng thủy sản. Việc giao quyền sử dụng vùng biển không chỉ hoàn thiện hơn nữa hệ thống pháp luật mà còn giúp doanh nghiệp và nông dân vay vốn ngân hàng, thu hút đầu tư cơ sở hạ tầng quy mô lớn, thúc đẩy phát triển bền vững nghề nuôi trồng thủy sản biển hiện đại và công nghiệp hóa.

Tuy nhiên, vẫn còn hơn 50 hồ sơ xin cấp đất biển trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh chưa được phê duyệt do vướng mắc trong quá trình phê duyệt chủ trương đầu tư dự án theo quy định pháp luật hiện hành. Giải quyết những vướng mắc về thể chế trong phân bổ vùng biển càng sớm càng tốt sẽ tiếp tục khai thác tiềm năng phát triển của kinh tế biển, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho phát triển bền vững nghề nuôi biển công nghệ cao và tận dụng tốt hơn lợi thế vị trí kinh tế chiến lược quan trọng của tỉnh.

Ông Đỗ Anh Tuấn, Phó Tổng thư ký Liên đoàn Công Thương Việt Nam, cho biết, Việt Nam có hơn 3.260 km bờ biển và có lợi thế rõ ràng trong việc phát triển kinh tế biển. Tuy nhiên, tiềm năng tài nguyên biển vẫn chưa được khai thác hết và những vướng mắc về thể chế là một trong những hạn chế quan trọng.

Hiện nay, các công ty đầu tư vào điện gió ngoài khơi, nuôi trồng hải sản công nghệ cao, du lịch biển và khai hoang đất vẫn còn gặp nhiều khó khăn. Nguyên nhân chính là hệ thống quyền sở hữu hàng hải chưa được thiết lập rõ ràng. Khi quyền sử dụng mặt nước biển không được chuyển nhượng, đầu tư, thế chấp theo quy định của pháp luật, doanh nghiệp sẽ khó có được sự hỗ trợ tín dụng, huy động vốn cho các dự án có chu kỳ đầu tư kéo dài hàng chục năm.

Ông Bùi Tuấn Anh, Phó Tổng thư ký Hiệp hội Nuôi trồng Hải sản Việt Nam (VSA), cho rằng, để thúc đẩy những đột phá trong kinh tế biển, chính quyền các cấp cần phối hợp quy hoạch cơ sở hạ tầng ngành nuôi trồng hải sản càng sớm càng tốt, đơn giản hóa thủ tục phân bổ quyền sử dụng vùng biển dài hạn, đồng thời thiết lập và hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn ngành nuôi trồng thủy sản và các chính sách hỗ trợ như bảo hiểm, tài chính.

Để đẩy nhanh quá trình hoàn thiện thể chế, thúc đẩy hiện thực hóa mục tiêu xây dựng cường quốc biển, ông Nguyễn Quốc Quân, Cục trưởng Cục Quản lý Biển và Hải đảo Việt Nam, cho biết Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 182/NQ-CP và thông qua các khuyến nghị chính sách về “Luật Tài nguyên, Môi trường và Hải đảo (sửa đổi)”. Điều này đặt nền móng quan trọng để Bộ Nông nghiệp và Môi trường hoàn thiện hơn nữa dự thảo luật và trình Quốc hội xem xét.

Ông Ruan Guoquan cho biết: "Một trong những nội dung quan trọng của việc sửa luật lần này là thiết lập thêm các cơ chế, chính sách hỗ trợ ưu đãi, đột phá hơn nhằm thúc đẩy phát triển bền vững kinh tế biển. Đây không chỉ là biện pháp quan trọng thực hiện chiến lược Trung ương Đảng phát triển kinh tế biển mà còn bảo vệ pháp lý đầy đủ hơn cho việc phát triển hiệu quả tài nguyên biển trong thời kỳ mới".

Việc thiết lập một hệ thống pháp luật thông thoáng, minh bạch, ổn định và chuẩn mực cùng các chính sách ưu đãi rõ ràng có sức hấp dẫn hy vọng sẽ tạo ra một làn sóng đầu tư biển mới, đưa kinh tế biển trở thành động lực quan trọng để Việt Nam đạt được tốc độ tăng trưởng kinh tế hai con số trong thời kỳ mới.

Tám năm kể từ khi thực hiện Nghị quyết số 36-NQ/TW về “Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam đến năm 2030 và tầm nhìn dài hạn đến năm 2045” của Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, thực tiễn đã chứng minh đầy đủ rằng quyết định chiến lược này có ý nghĩa chiến lược, tầm nhìn quan trọng. Nhận thức của toàn xã hội về vị thế, vai trò của đại dương tiếp tục được nâng cao, hệ thống chính sách thể chế đại dương tiếp tục được hoàn thiện, ngành đại dương duy trì đà phát triển tốt, mức sống của cư dân ven biển tiếp tục được cải thiện và đạt được những kết quả tích cực trong quốc phòng, an ninh, ngoại giao biển và giữ vững chủ quyền biển đảo.

Tuy nhiên, khách quan mà nói, trình độ phát triển kinh tế biển hiện nay vẫn chưa tương xứng với tiềm năng tài nguyên, lợi thế phát triển và yêu cầu phát triển của đất nước trong thời kỳ mới.

Dưới sự dẫn dắt của tư duy chiến lược phát triển biển trong thời kỳ mới, Việt Nam đang đẩy nhanh quá trình chuyển đổi từ “kinh tế biển” sang khái niệm “không gian phát triển biển quốc gia”. Đại dương Việt Nam không chỉ là trung tâm phát triển tài nguyên và công nghiệp quan trọng mà còn được trao vị thế mới là không gian phát triển chiến lược quốc gia. Đó là sự giao thoa giữa các lợi ích phát triển, quốc phòng, an ninh, khoa học công nghệ và hội nhập cộng đồng quốc tế.

Trong tương lai, tất cả các kế hoạch, chiến lược và dự án phát triển liên quan đến hàng hải phải tính đến việc duy trì chủ quyền, quyền chủ quyền và quyền tài phán quốc gia, duy trì môi trường hàng hải hòa bình và ổn định, đồng thời nâng cao năng lực phòng thủ hàng hải và khả năng bảo vệ lợi ích hàng hải quốc gia. Mỗi dự án kinh tế biển cũng phải trở thành hỗ trợ quan trọng để nâng cao sức mạnh phát triển của đất nước và bảo vệ quyền và lợi ích biển của tổ quốc.

Với tầm nhìn chiến lược mới, đại dương không chỉ là cửa ngõ ra thế giới mà còn là không gian rộng lớn cho sự tồn tại và phát triển của quốc gia. (qua)