法国与摩洛哥开启新发展轨道

Chuyến thăm của Thủ tướng Pháp Sebastian Le Corni được đánh giá là cột mốc mới trong tiến trình bình thường hóa quan hệ giữa Pháp và Maroc sau nhiều năm “bất hòa”. Điều ấn tượng trong chuyến thăm này là sự đón tiếp nồng nhiệt của phía Maroc dành cho nhà lãnh đạo Pháp. Thủ tướng Maroc Aziz Alhanouche cho biết khi gặp người đồng cấp Pháp ở thủ đô Rabat rằng niềm tin đã được khôi phục và hai bên đang cùng nhau "mở ra một chương mới trong quan hệ song phương".

Triển vọng lạc quan này trái ngược với sự lo lắng cách đây chưa đầy 5 năm. Năm 2021, quan hệ Pháp-Maroc bắt đầu xấu đi rõ rệt do hàng loạt khác biệt bao gồm vấn đề tình báo, chính sách thị thực, hợp tác tư pháp và quan điểm của Pháp về vấn đề Tây Sahara. Paris đã cắt giảm một nửa hạn ngạch thị thực Schengen cho công dân Maroc để đáp lại việc Rabat từ chối chấp nhận công dân sống bất hợp pháp ở Pháp. Quyết định này đã vấp phải phản ứng mạnh mẽ từ Maroc, khiến quan hệ song phương rơi xuống mức thấp nhất trong nhiều năm.

Bất ổn ngoại giao giữa Pháp và Maroc không bắt đầu giảm dần cho đến năm 2024, khi Tổng thống Pháp Emmanuel Macron tuyên bố ủng hộ quan điểm của Maroc ở Tây Sahara. Tây Sahara là lãnh thổ tranh chấp được cả Maroc và Mặt trận Polisario do Algeria hậu thuẫn tuyên bố chủ quyền. Tuy nhiên, dù giai đoạn căng thẳng đã qua nhưng quan hệ giữa hai nước vẫn chưa tiến triển như mong đợi trong thời gian gần đây.

Trong bối cảnh đó, chuyến thăm của Thủ tướng Pháp Sebastian Le Corni không chỉ là cử chỉ ngoại giao mang tính biểu tượng, thể hiện lòng tin đã được khôi phục mà còn đặt nền tảng quan trọng để thúc đẩy quan hệ song phương lên giai đoạn hợp tác thực chất. Trong chuyến thăm, Pháp và Maroc đã tổ chức cuộc gặp cấp cao đầu tiên kể từ năm 2019, với sự tham dự của hai thủ tướng và hơn 20 bộ trưởng. Hai bên đã ký 14 thỏa thuận hợp tác song phương, bao gồm nhiều lĩnh vực như cơ sở hạ tầng, công nghệ, an ninh, giáo dục, văn hóa, nghiên cứu khoa học và phát triển bền vững.

Chuyến thăm này truyền tải tín hiệu “đôi bên cùng có lợi” giữa Pháp và Maroc. Ngoài quan hệ song phương, đối với Pháp, tăng cường quan hệ với Maroc là động thái chiến lược nhằm củng cố ảnh hưởng ở Tây Địa Trung Hải và châu Phi. Nỗ lực này diễn ra trong bối cảnh vị thế quốc tế của Pháp có nguy cơ bị suy giảm. Pháp từng có tiếng nói quan trọng ở châu Phi, nhưng ảnh hưởng của nước này ở châu Phi tiếp tục suy giảm trong những năm gần đây. Quân đội Pháp buộc phải rút khỏi đất nước mà họ từng coi là “sân sau” của mình.

Maroc được coi là đối tác tiềm năng khi Pháp tìm cách khôi phục ảnh hưởng ở châu Phi. Về kinh tế, Maroc có hệ thống cảng biển hiện đại, mạng lưới cơ sở hạ tầng hỗ trợ, các khu công nghiệp quy mô lớn và năng lực logistics ngày càng mở rộng, đang từng bước khẳng định vị thế là trung tâm công nghiệp, logistics và năng lượng kết nối châu Âu và châu Phi. Ngoài ra, Rabat còn là lực lượng chủ chốt trong việc chống khủng bố và tội phạm có tổ chức ở Sahel, cũng như quản lý các luồng di cư bất hợp pháp. Với vị trí địa lý chắn cửa ngõ vào châu Âu, Maroc đóng vai trò “rào cản” ở Bắc Phi, ngăn chặn hàng chục nghìn người nhập cư từ châu Phi cận Sahara vượt biên trái phép vào châu Âu.

Đối với Maroc, hợp tác với Pháp cũng mang lại nhiều lợi ích hữu hình. Các nhà phân tích tin rằng lợi ích này không chỉ giới hạn ở việc thu hút đầu tư nước ngoài mà còn bao gồm cơ hội tiếp cận công nghệ trong các lĩnh vực chiến lược như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và công nghiệp tiên tiến. Những công nghệ này có ý nghĩa quyết định đến khả năng cạnh tranh lâu dài của nền kinh tế Maroc.

Những lợi ích chiến lược đan xen là động lực để Pháp và Maroc chấm dứt giai đoạn sóng gió trong quá khứ và cùng nhau hướng tới một mối quan hệ thực dụng hơn. Tuy nhiên, tương lai của quan hệ song phương sẽ phụ thuộc vào việc liệu cả hai bên có thể biến các cam kết khác nhau thành các dự án hợp tác cụ thể và bền vững hay không. (qua)