Đăng nhập
HSK789ZH-HSK789-014
Độ khó:

Ngữ pháp tiếng Trung HSK789: Xử lý bị động khi dịch

Tóm tắt cốt lõi

Ý nghĩa & Cách dùng chính

Trong dịch thuật Hán-Việt, việc xử lý câu bị động đòi hỏi sự tinh tế do sự khác biệt về cấu trúc ngữ pháp và phong cách giữa hai ngôn ngữ. Tiếng Trung thường dùng các từ như '被', '为', '所', '让', '叫' để biểu thị bị động, nhưng trong văn phong trang trọng, học thuật, '被' thường được thay thế bằng '为...所' hoặc '受...之' để tăng tính trang trọng. Người dịch cần linh hoạt chuyển đổi giữa bị động và chủ động, đôi khi dùng câu chủ động để dịch bị động tiếng Trung nhằm phù hợp với thói quen tiếng Việt, nhưng cũng có thể giữ nguyên bị động khi cần nhấn mạnh đối tượng chịu tác động.

Công thức cấu trúc

5 dạng biểu đạt quan trọng

1

Cấu trúc mẫu 1

Cấu trúc bị động cơ bản nhất, dùng '被' để đánh dấu. Thường dùng trong văn nói và văn viết trung tính. Khi có tác nhân, đặt sau '被'; khi không có tác nhân, '被' đứng trực tiếp trước động từ.

Công thức
受事者+
被+
施事者+
动词+
其他成分
Ví dụ minh họa
该提案在全体会议上被与会代表一致否决。

[Gāi tí'àn zài quántǐ huìyì shàng bèi yùhuì dàibiǎo yīzhì fǒujué.]

2

Cấu trúc mẫu 2

Cấu trúc bị động trang trọng, mang sắc thái cổ điển. Thường dùng trong văn bản chính luận, học thuật, luật pháp. '为' giới thiệu tác nhân, '所' đứng trước động từ. Không thể lược bỏ tác nhân.

Công thức
受事者+
为+
施事者+
所+
动词
Ví dụ minh họa
该理论为学术界所广泛接受，成为该领域的基石。

[Gāi lǐlùn wéi xuéshùjiè suǒ guǎngfàn jiēshòu, chéngwéi gāi lǐngyù de jīshí.]

3

Cấu trúc mẫu 3

Cấu trúc bị động mang tính văn chương, trang trọng. '受' thường dùng cho tác động tích cực hoặc trung tính, '遭' cho tiêu cực. '之' kết nối tác nhân và động từ.

Công thức
受事者+
受/遭+
施事者+
之+
动词
Ví dụ minh họa
该遗址历经千年风雨，至今仍保存完好，未受人为破坏。

[Gāi yízhǐ lìjīng qiān nián fēngyǔ, zhìjīn réng bǎocún wánhǎo, wèi shòu rénwéi pòhuài.]

4

Cấu trúc mẫu 4

Cấu trúc bị động khẩu ngữ, thân mật. '让' và '叫' thường yêu cầu tác nhân là người. Không dùng trong văn viết trang trọng.

Công thức
受事者+
让/叫+
施事者+
动词+
其他成分
Ví dụ minh họa
这份机密文件让内部人员泄露了出去，造成了严重损失。

[Zhè fèn jīmì wénjiàn ràng nèibù rényuán xièlòu le chūqù, zàochéng le yánzhòng sǔnshī.]

5

Cấu trúc mẫu 5

Dạng bị động không nêu tác nhân, dùng khi tác nhân không quan trọng hoặc không xác định. Phổ biến trong cả văn nói và văn viết.

Công thức
受事者+
被+
动词+
其他成分 (không có tác nhân)
Ví dụ minh họa
该政策实施后，贫困人口大幅减少，人民生活水平显著提高。

[Gāi zhèngcè shíshī hòu, pínkùn rénkǒu dàfú jiǎnshǎo, rénmín shēnghuó shuǐpíng xiǎnzhù tígāo.]

Phân tích & Điểm lưu ý

Giải thích chi tiết / Cách dùng

Hướng dẫn sử dụng chi tiết

Chức năng cú pháp
  • Bị động có dấu hiệu hình thái: Dùng '被/为/所/让/叫' để đánh dấu bị động. Trong đó, '被' phổ biến nhất, '为...所' mang sắc thái cổ điển, trang trọng, thường dùng trong văn bản luật, chính trị, học thuật. '让/叫' thân mật hơn, ít dùng trong văn viết trang trọng.
  • Bị động ngữ nghĩa: Câu chủ động nhưng ngữ cảnh cho thấy chủ ngữ chịu tác động (ví dụ: '信已经寄了' – bức thư đã được gửi).
    • Ràng buộc ngữ nghĩa
  • Tác động tiêu cực: '被' thường mang nghĩa tiêu cực (bị thiệt hại), nhưng trong văn phong hiện đại, nó cũng dùng cho tác động tích cực (được).
  • Tính chủ ý: '被' thường dùng với hành động có chủ ý; '受' dùng cho cả tác động vô ý (ví dụ: '受天气影响' – bị ảnh hưởng thời tiết).
    • Phong cách và ngữ vực
  • Trang trọng, học thuật: Dùng '为...所', '受...之', '遭...之'.
  • Trung tính, báo chí: Dùng '被'.
  • Khẩu ngữ: Dùng '让', '叫'.
    • Khác biệt với các mẫu tương tự
  • '被' vs '让/叫': '让/叫' thường yêu cầu chủ ngữ là người, không dùng với sự vật.
  • '被' vs '为...所': '为...所' trang trọng hơn, thường dùng trong văn bản cổ hoặc học thuật.
  • Bị động không dấu hiệu: Trong tiếng Trung, câu chủ động có thể mang nghĩa bị động (ví dụ: '作业写完了' – bài tập đã làm xong). Khi dịch sang tiếng Việt, cần thêm 'được' hoặc 'bị' nếu cần.
    • Sắc thái nâng cao
  • Nhấn mạnh tác nhân: Dùng '被' + tác nhân.
  • Lược bỏ tác nhân: Dùng '被' + động từ (không có tác nhân) khi không cần thiết.
  • Kết hợp với trợ từ '所': '所' đứng trước động từ, tạo cấu trúc '为...所...' mang tính văn chương.

    • Lưu ý & Lỗi thường gặp

    Lỗi thường gặp

    Lỗi thường gặp

    1. Lạm dụng '被' trong văn phong trang trọng
  • Sai: 这个问题被政府解决了。 (Vấn đề này bị chính phủ giải quyết – 'bị' mang nghĩa tiêu cực không phù hợp)
  • Đúng: 该问题已由政府解决。 (Vấn đề này đã được chính phủ giải quyết – dùng câu chủ động hoặc 'được')
    • 2. Dịch máy móc câu bị động tiếng Trung sang bị động tiếng Việt
  • Sai: 他被授予诺贝尔奖。 → Anh ấy bị trao giải Nobel. ('bị' sai sắc thái)
  • Đúng: 他被授予诺贝尔奖。 → Anh ấy được trao giải Nobel. (dùng 'được')
    • 3. Nhầm lẫn giữa '被' và '让/叫' trong văn viết
  • Sai: 这个计划让董事会否决了。 (Kế hoạch này bị hội đồng quản trị bác bỏ – '让' không trang trọng)
  • Đúng: 该计划被董事会否决。 (dùng '被')
    • 4. Thiếu tác nhân khi cần thiết
  • Sai: 他被打了。 (Anh ấy bị đánh – không rõ ai đánh, nhưng trong ngữ cảnh có thể chấp nhận)
  • Đúng: 他被歹徒打了。 (Anh ấy bị bọn côn đồ đánh – thêm tác nhân để rõ nghĩa)
    • 5. Dùng '所' sai vị trí
  • Sai: 他被所大家尊敬。 (Anh ấy bị mọi người kính trọng – sai cấu trúc)
  • Đúng: 他为众人所尊敬。 (Anh ấy được mọi người kính trọng – dùng '为...所')
    • 6. Không phân biệt '被' và '受'
  • Sai: 他受批评了。 (Anh ấy bị phê bình – '受' thường dùng với tác động tích cực hoặc trung tính, nhưng '批评' mang tiêu cực, nên dùng '被')
  • Đúng: 他被批评了。 (Anh ấy bị phê bình)
    • 7. Dịch câu bị động tiếng Việt sang tiếng Trung thiếu dấu hiệu bị động
  • Sai: 问题解决了。 (Vấn đề giải quyết rồi – có thể hiểu là chủ động)
  • Đúng: 问题被解决了。 (Vấn đề đã được giải quyết – thêm '被' để rõ bị động)

    • Mẫu ví dụ trực quan

    10 câu giao tiếp thực tế

    01
    该提案在全体会议上被与会代表一致否决。

    [Gāi tí'àn zài quántǐ huìyì shàng bèi yùhuì dàibiǎo yīzhì fǒujué.]

    02
    该理论为学术界所广泛接受，成为该领域的基石。

    [Gāi lǐlùn wéi xuéshùjiè suǒ guǎngfàn jiēshòu, chéngwéi gāi lǐngyù de jīshí.]

    03
    该遗址历经千年风雨，至今仍保存完好，未受人为破坏。

    [Gāi yízhǐ lìjīng qiān nián fēngyǔ, zhìjīn réng bǎocún wánhǎo, wèi shòu rénwéi pòhuài.]

    04
    这份机密文件让内部人员泄露了出去，造成了严重损失。

    [Zhè fèn jīmì wénjiàn ràng nèibù rényuán xièlòu le chūqù, zàochéng le yánzhòng sǔnshī.]

    05
    该政策实施后，贫困人口大幅减少，人民生活水平显著提高。

    [Gāi zhèngcè shíshī hòu, pínkùn rénkǒu dàfú jiǎnshǎo, rénmín shēnghuó shuǐpíng xiǎnzhù tígāo.]

    06
    该研究成果已于近期在国际权威期刊上发表。

    [Gāi yánjiū chéngguǒ yǐ yú jìnqī zài guójì quánwēi qīkān shàng fābiǎo.]

    07
    该地区曾遭受过多次地震破坏，但重建工作已全面展开。

    [Gāi dìqū céng zāoshòu guò duō cì dìzhèn pòhuài, dàn chóngjiàn gōngzuò yǐ quánmiàn zhǎnkāi.]

    地
    08
    该问题被提交至联合国安理会审议。

    [Gāi wèntí bèi tíjiāo zhì Liánhéguó Ānquánlǐhuì shěnyì.]

    09
    该法案由议会通过后，即成为正式法律。

    [Gāi fǎ'àn yóu yìhuì tōngguò hòu, jí chéngwéi zhèngshì fǎlǜ.]

    过
    10
    该文物为盗墓者所窃，至今下落不明。

    [Gāi wénwù wéi dàomùzhě suǒ qiè, zhìjīn xiàluò bùmíng.]

    Luyện tập củng cố

    Vui lòng đăng nhập để có thể làm bài tập

    Luyện tập củng cố

    Vui lòng đăng nhập để có thể làm bài tập.