日本为什么要组国家情报局
Tại sao Nhật Bản thành lập Cục Tình báo Quốc gia
作者：万景路，来源：日本华侨报
Tác giả: Vạn Cảnh Lộ, nguồn: Nhật Bản Hoa Kiều Báo
在高市政府进行包括修改宪法、修改武器出口三原则，提高军费开支等一系列大动作的同时，同样由高市早苗长期主张并在当选首相后主导的组建“国家情报局”的法案，于5月27日在参议院全体会议上表决通过并正式成立该机构。该机构拥有对各省、厅情报机构的综合协调权，并直接向首相汇报工作，成为拥有特权的国家情报收集与分析功能的指挥中枢。预计该机构将于7月中旬正式启动运作。
Trong khi chính quyền Takai tiến hành một loạt động thái lớn bao gồm sửa đổi hiến pháp, điều chỉnh ba nguyên tắc xuất khẩu vũ khí và tăng chi tiêu quốc phòng, thì dự luật thành lập “Cục Tình báo Quốc gia”—mà Takai Sanae đã ủng hộ từ lâu và chủ đạo sau khi đắc cử Thủ tướng—đã được bỏ phiếu thông qua tại phiên họp toàn thể Thượng viện ngày 27/5 và chính thức thành lập cơ quan này. Cơ quan này có quyền phối hợp tổng hợp các cơ quan tình báo của các bộ, cơ quan và trực tiếp báo cáo lên Thủ tướng, trở thành trung tâm chỉ huy sở hữu chức năng thu thập và phân tích tình báo quốc gia có đặc quyền. Dự kiến cơ quan này sẽ chính thức bắt đầu hoạt động vào giữa tháng 7.
如此不顾当下日本民生经济，一味地致力于推行军国主义的做法，当然遭到了日本无数有识之士和民间人士的反对，对此，为了推销政府设立国家情报局的正当性，一些有心之人就做了许多欲盖弥彰混淆视听的所谓解释，其中就包括二战时被誉为“海军之神”的联合舰队司令长官山本五十六被击落身亡事件。
Việc một mực theo đuổi chủ nghĩa quân phiệt, bất chấp tình hình sinh kế và kinh tế hiện nay ở Nhật Bản, đương nhiên đã vấp phải sự phản đối của vô số người có hiểu biết và các tầng lớp dân chúng. Để thuyết phục về tính chính đáng của việc chính phủ thành lập Cục Tình báo Quốc gia, một số người có chủ ý đã đưa ra nhiều lời giải thích mang tính che đậy, gây nhiễu thông tin; trong đó có vụ việc đô đốc Yamamoto Isoroku bị bắn rơi và tử nạn thời Thế chiến II.
我们先来回顾一下该事件发生后的军部反应。山本五十六乘坐的飞机在前往布干维尔岛途中被击落后，联合舰队内部一些军头提出了调查密码是否被破译的意见。对此，时任通信课长的鲛岛素直大佐在其留下的《原军令部通信课长回忆录》中写道：“这一事件对日本方面而言极为重大，因此立即展开了包括密码电报是否被破译在内的严密调查。然而，未能找到能够推断出美方事先已知晓山本长官巡视计划的确凿证据。反而倾向于认为，所使用的密码强度很高，且乱数表也刚刚更换，不可能被破译。加上山本坠机身亡的次日，旧金山广播仅报道了‘在北所罗门群岛，美军陆军飞机击落两架日军陆上攻击机，我方损失一架。’这使得军方倾向于判断此次事件纯属偶然，因此，并未考虑更新密码簿等应对措施。”
Chúng ta hãy cùng ôn lại phản ứng của quân đội sau khi sự kiện đó xảy ra. Sau khi máy bay chở Yamamoto bị bắn rơi trên đường tới đảo Bougainville, một số tướng lĩnh trong Hạm đội Liên hợp đề nghị điều tra xem mật mã có bị giải hay không. Về việc này, ông Samejima Sunao, khi đó là trưởng phòng liên lạc, trong cuốn hồi ký của mình đã viết: “Sự kiện này đối với phía Nhật vô cùng nghiêm trọng, nên ngay lập tức tiến hành cuộc điều tra chặt chẽ, bao gồm cả việc mật mã điện báo có bị giải hay không. Tuy nhiên, không tìm thấy bằng chứng chắc chắn nào có thể suy đoán rằng phía Mỹ đã biết trước kế hoạch thị sát của Đô đốc Yamamoto. Ngược lại, xu hướng là cho rằng mật mã được sử dụng có độ mạnh rất cao, và bảng số ngẫu nhiên cũng vừa được thay, không thể bị giải. Thêm nữa, ngày hôm sau đài San Francisco chỉ đưa tin ‘Tại quần đảo Bắc Solomon, máy bay lục quân Mỹ bắn rơi hai máy bay tấn công mặt đất của Nhật, bên ta tổn thất một chiếc.’ Điều này khiến quân đội có khuynh hướng đánh giá vụ việc hoàn toàn là trùng hợp, do đó không xem xét việc cập nhật sổ mật mã hay các biện pháp đối phó.”
此外，这些有心人还提出了另外的佐证，那就是号称比山本被击坠更严重的所谓直接将日本推向了毁灭的“商船密码”被破译事件。太平洋战争爆发后，随着日本战力的下降，运输船被美军潜艇大量击沉，粮食和武器原料陷于极度短缺状态。而作为一个岛国，日本不可或缺的就是运输船的安全航行，但由于日军密码强度低，航线、出发时间、货物信息被完全破译，整个船队暴露无遗，因此，拥有雷达、声呐等高监控能力的美国海军得以设伏成功，而日本对此却毫不知情，致使商船队持续被击沉。其实，稍加思考就应该能意识到，这么多商船被击沉是不正常的，但，军部一直认为美军在数量上始终占优。因此，军头们认为美军大量潜艇在任何海域设伏都是理所当然的事。换言之，也就是说情报战依然没能被军部重视起来。
Ngoài ra, những người có chủ ý còn đưa ra một bằng chứng khác, đó là vụ nói rằng mật mã “tàu thương mại” bị giải được, sự kiện này thậm chí nghiêm trọng hơn vụ bắn rơi Yamamoto và trực tiếp đẩy Nhật vào thảm họa. Sau khi chiến tranh Thái Bình Dương bùng nổ, cùng với sự suy giảm sức mạnh chiến đấu của Nhật, nhiều tàu vận tải bị tàu ngầm Mỹ đánh chìm, lương thực và nguyên liệu vũ khí rơi vào tình trạng cực kỳ thiếu hụt. Là một quốc đảo, điều quan trọng nhất đối với Nhật là đảm bảo an toàn cho tàu vận tải, nhưng do mật mã của quân Nhật có độ an toàn thấp, các tuyến đường, thời gian xuất phát và thông tin hàng hóa bị hoàn toàn giải mã, cả đội tàu lộ diện. Do đó, Hải quân Mỹ với radar, sonar và các khả năng giám sát cao đã mai phục thành công, còn Nhật hoàn toàn không hay biết, khiến đội tàu thương mại liên tục bị đánh chìm. Thực ra, suy nghĩ một chút sẽ thấy không bình thường khi nhiều tàu bị đánh chìm như vậy, nhưng quân đội luôn cho rằng Mỹ luôn chiếm ưu thế về số lượng. Vì vậy các tướng lĩnh cho rằng việc tàu ngầm Mỹ mai phục nhiều ở bất cứ vùng biển nào là điều hiển nhiên. Nói cách khác, cuộc chiến tình báo vẫn chưa được quân đội coi trọng.
还有一例也是有心人举证的重点。他们认为，在战争后期，由于多数飞行员经验不足，无线电理应是必需品。但军部优先考虑的是：与其改造机械，不如让人变得更熟练，这反而加剧了士兵和武器的损失。其典型代表就是与中途岛海战并列为太平洋战争转折点的瓜达尔卡纳尔岛战役。当时日军原以为美军的反攻会在1943年以后，但实际上美军的反攻比日军的预估早了半年以上。基于此，军部在收到美军登陆的第一份报告时，并未将其视为美军全面反攻的开始。也就是说，对信息的迟钝感知以及基于信息的乐观预测，使得陆军仅将其视作美军的威力侦察。同样，海军的侦察机也按照这种预估做出了相应的报告。其结局就是，日本因无力进行消耗战，而选择撤军。美军最终完全占据瓜岛，尔后夺取了所罗门群岛，直至整个南太平洋地区的制海权，成功开始进行战略反攻。
Còn một ví dụ nữa mà những người có chủ ý hay nêu ra. Họ cho rằng vào giai đoạn cuối của chiến tranh, do phần lớn phi công thiếu kinh nghiệm, vô tuyến điện lẽ ra là điều cần thiết. Nhưng quân đội lại ưu tiên: thay vì cải tiến cơ khí thì nên để con người trở nên thành thạo hơn, điều này trái lại làm tăng tổn thất về binh lính và vũ khí. Đại diện điển hình là chiến dịch Guadalcanal, được coi cùng với trận Midway là bước ngoặt của chiến tranh Thái Bình Dương. Khi đó, quân Nhật nghĩ rằng cuộc phản công của Mỹ sẽ diễn ra sau năm 1943, nhưng thực tế cuộc phản công của Mỹ đến sớm hơn dự tính của Nhật hơn nửa năm. Vì vậy khi quân đội nhận được báo cáo đầu tiên về việc lực lượng Mỹ đổ bộ, họ không coi đó là khởi đầu của một cuộc phản công toàn diện. Nói cách khác, cảm nhận chậm chạp về thông tin và dự đoán lạc quan dựa trên thông tin khiến lục quân chỉ xem đó như trinh sát sức mạnh của Mỹ. Tương tự, máy bay trinh sát của hải quân cũng báo cáo theo dự đoán đó. Kết quả là Nhật không có khả năng chiến tranh tiêu hao nên quyết định rút quân; Mỹ cuối cùng hoàn toàn chiếm được đảo Guadalcanal, rồi lấy lại quần đảo Solomon, và sau đó chiếm ưu thế trên toàn bộ khu vực Nam Thái Bình Dương, bắt đầu cuộc phản công chiến lược.
把视线拉回当下，同样为证组建国家情报局的迫切重要性，有心人还以现时的国际形势为例，为政府作为找注脚。比如他们说，在现在，通信分析工作变得更为重要，尤其在安全保障领域，被称为“SIGINT”（信号情报）的能力往往决定胜负。他们认为，委内瑞拉和伊朗遭到美军突袭，正是因为存在SIGINT能力的差距。而俄军至今未能夺取乌克兰的制空权，原因之一也正是支援乌克兰的美军拥有压倒性的SIGINT能力。而日本不仅在密码方面，在整个SIGINT领域，对其重要性的认识都非常不足。
Quay trở lại hiện tại, để chứng minh sự cấp thiết của việc thành lập Cục Tình báo Quốc gia, một số người còn lấy tình hình quốc tế hiện nay làm ví dụ để hậu thuẫn cho chính phủ. Họ nói rằng hiện nay công tác phân tích thông tin liên lạc càng trở nên quan trọng, đặc biệt trong lĩnh vực an ninh, năng lực được gọi là “SIGINT” (tình báo tín hiệu) thường quyết định thắng thua. Họ cho rằng Venezuela và Iran bị các cuộc tấn công bất ngờ của quân đội Mỹ là vì khoảng cách năng lực SIGINT, và một phần lý do Nga chưa chiếm được ưu thế trên không ở Ukraine là vì quân hỗ trợ Ukraine của Mỹ có năng lực SIGINT áp đảo. Trong khi đó, Nhật Bản không chỉ ở khía cạnh mật mã mà trong toàn bộ lĩnh vực SIGINT, nhận thức về tầm quan trọng của nó rất thiếu.
其实，在量子计算机问世之前，也有人担忧AI技术的进步可能会威胁密码的安全性。比如利用AI的网络钓鱼和恶意软件攻击日益增多，密码本身或许无恙，但其运用方式和通信路径可能成为攻击目标。此外，由于使用密的组织各自为政，也令人不安。正如目前，参与日本政府所用密码技术开发与管理的主要机构就有国家网络安全统括室、防卫省 情报本部、总务省情报通信研究机构、警察厅 网络警察局，以及外务省等等。据官方说法，目前主要由国家网络安全统括室统筹全局，防卫省情报本部、情报通信研究机构、外务省、警察厅等在各自领域推进密码技术的运用与研究。明眼人可以看出，在这里再次出现了纵向分割的问题，这可能导致在与海外先进技术合作方面，各机构之间存在差异。因此，对于备受瞩目的下一代密码技术——“后量子密码”和“量子密钥分发”，细致入微的反间谍组织运营以及各机构之间的顺畅协作则至关重要。
Thực ra, trước khi máy tính lượng tử xuất hiện, đã có người lo ngại tiến bộ của AI có thể đe dọa tính an toàn của mật mã. Ví dụ tấn công lừa đảo mạng và phần mềm độc hại sử dụng AI ngày càng tăng, mật mã tự nó có thể vẫn an toàn nhưng cách sử dụng và đường truyền liên lạc có thể trở thành mục tiêu tấn công. Thêm vào đó, việc các tổ chức sử dụng mật mã rời rạc hoạt động độc lập cũng khiến người ta lo ngại. Như hiện nay, những tổ chức chính tham gia phát triển và quản lý kỹ thuật mật mã của chính phủ Nhật gồm có Văn phòng Điều phối An ninh Mạng Quốc gia, Cơ quan Tình báo Bộ Quốc phòng, Viện Nghiên cứu Thông tin và Truyền thông thuộc Bộ Tổng vụ, Cục Cảnh sát Mạng thuộc Cơ quan Cảnh sát, và Bộ Ngoại giao. Theo tuyên bố chính thức thì hiện chủ yếu do Văn phòng Điều phối An ninh Mạng Quốc gia điều phối tổng thể, còn Cơ quan Tình báo Bộ Quốc phòng, Viện Nghiên cứu Thông tin và Truyền thông, Bộ Ngoại giao, Cục Cảnh sát… lần lượt thúc đẩy việc ứng dụng và nghiên cứu kỹ thuật mật mã trong các lĩnh vực của họ. Người tinh ý có thể thấy ở đây lại xuất hiện vấn đề phân mảng theo chiều dọc, điều này có thể dẫn đến khác biệt giữa các cơ quan khi hợp tác với công nghệ tiên tiến nước ngoài. Do đó, đối với thế hệ mật mã tiếp theo được quan tâm — “hậu lượng tử” và “phân phối khóa lượng tử” — thì vận hành tổ chức chống gián điệp tỉ mỉ và hợp tác trơn tru giữa các cơ quan là điều vô cùng quan trọng.
举了这么多例子，有心人当然不是为了磨嘴皮子，那么，让我们来看看他们对当下日本政府和自卫队的密码是否安全所做的解读。毋庸置疑，自卫队及外务省在内的政府机关都使用了非常先进的密码技术，据称这些技术在数学上是安全的，以目前的计算机几乎无法破译。不过，有人指出，一旦处理能力飞跃提升的量子计算机被开发出来，就有被破译的风险。虽然密码技术会定期更新以抵御新的威胁，但考虑到旧日本军中存在的纵向分割、轻视信息、轻视技术运用等教训，持续的验证必须是不可或缺的。而这，就需要一个专门的机构来统筹整个情报系统。
Nói nhiều ví dụ như vậy, những người có chủ ý dĩ nhiên không chỉ để nói cho vui; vậy hãy xem họ giải thích về việc mật mã của chính phủ và Lực lượng Tự vệ Nhật hiện có an toàn hay không. Không thể phủ nhận là các cơ quan chính phủ như Lực lượng Tự vệ và Bộ Ngoại giao đang sử dụng kỹ thuật mật mã rất tiên tiến, được cho là an toàn về mặt toán học, gần như không thể bị phá giải bằng máy tính hiện nay. Tuy nhiên, có người chỉ ra rằng nếu máy tính lượng tử có khả năng xử lý nhảy vọt được phát triển thì có nguy cơ bị bẻ khóa. Mặc dù kỹ thuật mật mã sẽ được cập nhật định kỳ để chống lại các mối đe dọa mới, nhưng xét các bài học từ quân đội Nhật xưa về phân chia theo chiều dọc, coi thường thông tin và xem nhẹ việc ứng dụng công nghệ, thì việc xác minh liên tục là điều không thể thiếu. Và điều này đòi hỏi cần có một cơ quan chuyên trách để điều phối toàn bộ hệ thống tình báo.
综上，正是基于上述这些，高市政权在成立之初，就早早地把组建国家情报局作为一项优先项目推出。当然，国家情报收集能力固然重要，不过，以上述战争例子为政府的运作站台，就属不智之举了。因为，这首先混淆了那场侵略战争的本质，说得好像日本有多冤一样。其次，如此站台，也涉嫌强调情报战输了才带来的日本战败的真正原因，因为，那不仅仅是情报战和美国对日宣战造成的结果，而是多行不义必自毙的自然结论，是日本狂妄的代价。基于此，就不得不让人怀疑日本设立国家情报局的真正目的，有识之士的担心不无道理啊！
Tóm lại, chính vì những lý do trên mà chính quyền Takai từ khi mới nhậm chức đã sớm đưa việc thành lập Cục Tình báo Quốc gia vào danh sách ưu tiên. Dĩ nhiên năng lực thu thập tình báo quốc gia quan trọng, nhưng dùng các ví dụ chiến tranh nêu trên để làm nền tảng cho hoạt động của chính phủ thì không khôn ngoan. Bởi trước hết, điều đó làm mờ bản chất của cuộc chiến xâm lược kia, nói như thể Nhật Bản bị oan ức. Thứ hai, việc viện dẫn như vậy dễ khiến người ta nhấn mạnh rằng thất bại của Nhật chỉ là vì thua cuộc trong cuộc chiến tình báo, trong khi thực tế nguyên nhân không chỉ là chiến tranh tình báo hay việc Mỹ tuyên chiến với Nhật, mà là kết quả tất yếu của những hành vi sai trái liên tiếp—là cái giá của chủ nghĩa kiêu căng của Nhật. Vì lẽ đó, không khỏi khiến người ta nghi ngờ mục đích thật sự của việc Nhật lập Cục Tình báo Quốc gia; nỗi lo của những người có hiểu biết là không phải không có cơ sở!
·